Jedna od najvećih pomorskih bitaka u istoriji, bitka kod Lepanta (današnjeg Naupakta u Grčkoj), odigrala se 7. oktobra 1571. godine i po mišljenju mnogih istoričara imala je presudan uticaj na dalju političku istoriju Mediterana. Bitka se vodila između pomorskih snaga dvije najjače flote tog vremena – flote Svete lige, koju su sačinjavale udružene snage Venecije, Španije, Papske države i nekih italijanskih gradova-država, i flote Otomanskog carstva. O jačini i odnosu pomorskih snaga rječito govore sljedeći podaci: na strani Svete lige učestvovalo je 209 galija, 6 galeaca i 28 transportnih brodova, sa posadom od 80.000 ljudi, od kojih 30.000 vojnika, dok se otomanska mornarica sastojala od 221 galije, 38 galeaca i 18 fusta, sa 41.000 veslača, 13.000 mornara i 34.000 odabranih vojnika (uglavnom janjičara).
U Lepantskoj bici učestvovala je i kotorska galija „San Trifone di Cattaro“ („Sveti Tripun kotorski“), u sastavu flote mletačkog admirala Barbariga, po redu 42. na desnom krilu. Posadu je činilo oko 200 Bokelja iz Kotora, Perasta, Stoliva, Grblja, Krtola, Luštice i drugih mjesta Boke i primorja, predvođenih zapovjednikom Jeronimom Bizantijem, potomkom slavne kotorske plemićke porodice Bizanti, koja je dala brojne vojskovođe i pomorce.
Bitka se vodila u vodama Lepanta na ulazu u Korintski zaliv. Tokom bitke zbog jednog nesmotrenog poteza došlo je do prevelikog razdvajanja galija na južnom krilu. Tu rupu u koju je jurnula trećina turske flote od ukupno 62 galije pokušale su samoinicijativno zatvoriti 15 galija Svete lige koje su činile galije Kotora, Raba, Trogira i 12 mletačkih. U tom potpuno samoubilačkom pokušaju da 15 galija zaustavi juriš 62 turske galije Jeronim Bizanti i njegova posada položili su svoje živote, zajedno sa 25 Španaca koji su bili pojačanje. Ipak, njihov podvig i žrtva doprinijeli su da flota Otomanskog carstva doživi strašan poraz, čime je slomljena opšta turska ofanziva na hrišćansku Evropu. Flota Svete lige u toj bici izgubila je ukupno 15 galija, od čega su četiri bile sa istočne obale Jadrana: kotorska, rabska, trogirska i creska. Turci su izgubili skoro sve svoje brodove (175 potopljenih i 12 zarobljenih galija) i imali oko 20.000 mrtvih i zarobljenih.
O učešću kotorske galije „Sveti Tripun“ u Lepantskoj bici nadahnuto je pisao don Mavro Obrini:
„Najzad, ime svoje i ono domaje mu ovjekovječi Jeronim Bizanti, koji se kao zapovjednik kotorske galije, zajedno s drugim kršćanima u bici protiv Turaka 1571. godine, boraše tako hrabro i junački da ni u napadu više od četiri turske galije neprijatelj ne uspije zagospodariti njegovom galijom sve dok na njoj bijaše živ i posljednji Kotoranin. Kotorska posada izvrši strašan pokolj među neprijateljima; jedan od njih povuče sa sobom u smrt sedam, pa i osam Turaka, sve dok svi Kotorani ne izginuše na vječnu slavu svoju i grada Kotora.“ (Don Mavro Orbini, Kraljevstvo Slavena (prevod originalnog izdanja Il Regno degli Slavi iz 1601), Zagreb, 1999, str. 371.)
Jeronimu Bizantiju odato je poshumno priznanje “za junačko borenje i držanje koje treba da posluži kao primjer njegovim potomcima“ u dokumentu izdatom na Krfu 26. decembra 1571. godine sa potpisom vrhovnog zapovjednika cjelokupne mletačke flote Sebastijana Veniera.
Treba reći da su značajan doprinos ovoj pobjedi dali i Peraštani koji su služili na brodovima Svete lige kao počasna straža glavne ratne zastave sv. Marka. Pomenimo Ivana Lukina Mazarovića (1528–1633), koji se istakao kao zapovjednik na čelu Peraštana gonfalonijera na komandnom brodu zapovjednika Svete Lige don Huana od Austrije i u bici zadobio dvije rane od strijela. Pilot na istoj lađi bio je Peraštanin Petar Stjepkov Marković, kome je, kada je poslije mnogo godine odlazio iz Španije, posebno priznanje odao španski kralj Filip II, umetnuvši u njegov porodični grb sunce, državni simbol španskog kraljevstva.
O junaštvu Ivana Mazarovića govore i njegovi kasniji podvizi. Već sljedeće, 1572. godine, na čelu Peraštana učestvovao je u oslobađanju tvrđave Vrbanj (današnji Kumbor) od Turaka i bio ranjen u glavu sabljom. 1624. godine, kao starac od 96 godina, zarobljen je kod napada na Perast sjevernoafričkih gusara i zajedno sa svojom snahom Anđelikom (ženom njegovog sina, kap. Tripa) i malim unukom Lukom odveden u ropstvo u Tunis. Sin Tripo je nakon godinu dana, plativši gusarima 3000 zlatnih mletačkih cekina, oslobodio oca, ženu i sina iz ropstva. Interesantno je spomenuti da je u kući kap. Tripa Mazarovića 1654. godine odsjeo Petar Zrinski, kasnije ban Hrvatske, kod posjete Perastu nakon pobjede Peraštana nad Turcima 15.05.1654. godine. Kapetan Ivan Lukin Mazarović, i pored brojnih rana zadobijenih u bojevima, doživio je poznu starost – umro je u Perastu 1633, u 105. godini života.
U znak sjećanja na poginule Bokelje u pomorskoj bici kod Lepanta na kotorskoj palati Bizanti otkrivena je spomen-ploča.
